คำถามที่เราได้ยินบ่อยมากก็คือ “โอเพนซอร์สแจกฟรี แล้ว Osdev ขายอะไรได้อย่างไร?” ถ้าเราพยายามจะตอบสั้นๆ ว่า “ขาย training และ support” ก็มักจะมีคนถามต่อไปอีกว่า “โอเพนซอร์สแจกฟรีอยู่แล้ว แล้วจะคิดราคา training และ support ได้อย่างไร?”

สำหรับคนที่ถามคำถามนี้ ถ้ายิ่งเราพูดประโยคเช่นว่า “commercial open-source software หลายตัวดีกว่า proprietary software” หรือ “open source industry กำลังขยายตัวขึ้นเรื่อยๆ” คงเป็นคำพูดที่ฟังดูขัดกันในตัวเองมาก หากเข้าใจว่า open source นั้นตรงกันข้ามกับ commercial จนไม่เข้าใจ open-source business model และ product ของมัน

software product คือ software ที่ผ่านการ “พัฒนา” แล้ว “นำสู่ตลาด” การพัฒนาซอฟต์แวร์ทำให้เกิดซอฟต์แวร์ขึ้น แต่มันจะไม่มีประโยชน์เลย ถ้าไม่ถึงมือผู้ใช้ กิจกรรม “นำสู่ตลาด” หรือ “Go To Market” จึงเป็นตัวที่ทำให้มูลค่าของซอฟต์แวร์เพิ่มขึ้นจาก 0 เป็นมูลค่ามากน้อยตามการประเมินค่าของตลาด ปรกติแล้วสำหรับซอฟต์แวร์ proprietary การนำสู่ตลาดเป็นช่องทางเดียวที่ผู้ใช้ได้รับมอบซอฟต์แวร์ และบริษัทนั้นจะเป็นผู้ดำเนินการทั้งกิจกรรมพัฒนาซอฟต์แวร์และนำสู่ตลาดเอง

แต่สำหรับซอฟต์แวร์โอเพนซอร์ส ผู้พัฒนากับผู้นำสู่ตลาด อาจจะเป็นคนละกลุ่มกันก็ได้ และในฝั่งผู้ใช้ก็มีอยู่สองแบบ คือ community ซึ่งหมายถึงผู้ใช้หรือนักพัฒนาที่ดาวน์โหลดซอฟต์แวร์ไปใช้งานได้เอง โดยไม่ต้องการความช่วยเหลือ สามารถค้นคว้า ทำความรู้จัก ตัดสินใจ และจัดการการเปลี่ยนแปลงได้เอง สิ่งที่ community มอบกลับไปให้โครงการโอเพนซอร์สตอบแทนอาจจะเป็นการรายงานหรือช่วยแก้ bug ไปจนถึงร่วมพัฒนา ส่วนผู้ใช้อีกกลุ่มหนึ่งคือ customer หรือลูกค้า คือผู้ที่ซื้อ product แบบโอเพนซอร์สไปใช้ประโยชน์ในเชิงธุรกิจ ในลักษณะที่ไม่ต่างจากการลงทุนใน proprietary software ที่ทำกันอยู่

"ซอฟต์แวร์โอเพนซอร์สเชิงพาณิชย์" คือซอฟต์แวร์โอเพนซอร์สที่มีผู้นำสู่ตลาด ซึ่งบางครั้งอาจจะเป็นบริษัทผู้พัฒนาซอฟต์แวร์เอง เช่นโครงการของบริษัทอย่าง Zimbra และ Alfresco แต่บ่อยครั้งที่ผู้พัฒนาเป็น community ทำหน้าที่พัฒนาเพียงอย่างเดียว จึงต้องอาศัยบริษัทที่ปรึกษาอย่าง Osdev เป็นผู้นำสู่ตลาดในท้องถิ่นนั้น กระบวนการนำสู่ตลาดเป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มให้ซอฟต์แวร์โอเพนซอร์ส เพราะทำให้ลูกค้า รู้จัก เชื่อมั่น ได้รับความรู้ การส่งมอบ และการดูแล ในลักษะเดียวกับกิจกรรมนำสู่ตลาดของ proprietary software เพียงแต่ว่าบริษัทที่ปรึกษาเหล่านี้ไม่มีต้นทุนในการพัฒนาซอฟต์แวร์ที่ให้บริการอยู่ แต่ก็จะต้องลงทุนอย่างมากในการค้นคว้าเกี่ยวกับตัวซอฟต์แวร์ ไปจนถึงสามารถแก้ไขซอฟต์แวร์ได้เมื่อพบปัญหา

เพราะฉะนั้นสำหรับคำถามว่า "เราขายซอฟต์แวร์โอเพนซอร์สได้อย่างไร?" คำตอบสั้นๆ ง่ายๆ คือ community สามารถใช้ open-source software ฟรีได้ แต่เมื่อลูกค้าธุรกิจต้องการใช้ซอฟต์แวร์โอเพนซอร์ส ลูกค้าไม่สามารถใช้มันโดยตรงได้เนื่องจากความเสี่ยงต่างๆ ตั้งแต่ไม่ทราบว่าซอฟต์แวร์นั้นเหมาะกับตัวเองไหม ไปจนถึงไม่มีคน support จึงต้องใช้ซอฟต์แวร์โอเพนซอร์สในรูปแบบ product สำเร็จรูป ซึ่งเป็นหน้าที่ของบริษัทที่ปรึกษาอย่าง Osdev ที่จะทำให้ open-source software กลายเป็น open-source software product พร้อมใช้สำหรับองค์กร

A group of Thai software firms calling itself the Business for Open Source Society (Boss) is gearing up for a big push to increase the use of open-source software among Thai businesses.